Animatoren met een beperking

Sinds 2006 zet de VDS sterk in op inclusie op het speelplein. Speelpleinwerkingen creëren zo veel mogelijk speelkansen voor kinderen en jongeren en daarbij willen we niemand uitsluiten. Intussen zetten meer dan 150 werkingen hun deuren expliciet open voor kinderen met een beperking. Doorheen die jaren kregen dus heel wat kinderen met een beperking de kans om mee te spelen op het speelplein.

Die kinderen werden ouder natuurlijk en een deel van deze jongeren zet zich graag in als animator op het speelplein. Niet onlogisch, als je ziet dat je leeftijdsgenoten animator worden en dat die animatorenploeg toch wel een heel gezellige bende lijkt.

Een van die jongeren is Evy, co-animator op speelplein Joepla in Lochristi. Daar vindt ze het naar eigen zeggen supertof! Ook haar speelpleinverantwoordelijken heeft veel lovende woorden over haar. Ontdek het verhaal van Evy.


Co-Animatoren op het speelplein

Wat is een co-animator?

Een co-animator is een jongere met een verstandelijke beperking die op basis van eigen talenten en met de nodige ondersteuning een aantal deeltaken op het speelplein op zich neemt. Als co-animator ben je een meerwaarde voor en een deel van de animatorenploeg. 'Co-animator' is geen opvangnet voor stagiair-animatoren die niet aan de verwachtingen zouden voldoen.

Een sprekend artikel uit het magazine St*rk:
'Een dag op een inclusief speelplein'

Verwachtingen?

Er is geen standaard takenpakket van een co-animator. Er wordt altijd op maat gewerkt. Elke co-animator bepaald samen met het speelplein aan de hand van foto's zijn of haar takenpakket: meespelen met kleuters, toneel spelen, ouders en kinderen welkom heten, helpende hand bij het vieruurtje, agent op het go-cartparcours. Er wordt steeds vertrokken vanuit de talenten. Wat doet hij/zij/die graag en goed en wat wil die nog graag bijleren.

In het trajectboekje van de co-animator kan je volgen wat die talenten zijn en hoe de co-animator die nuttig kan inzetten op het speelplein. 

Word co-animator

Ben je tussen de 15 en 26 jaar oud? Hou je van spelen op het speelplein en plezier maken met leeftijdsgenoten? Wil je deel uitmaken van een animatoren-ploeg? En heb je een verstandelijke beperking? Dan is de cursus co-animator iets voor jou!

 

 


Alle talenten zijn welkom op het speelplein!

Wat kan een co-animator van het speelplein verwachten?

Een co-animator zal over het algemeen meer ondersteuning nodig hebben dan andere animatoren. We raden daarbij aan één vast aanspreekpersoon aan te duiden, waarbij de co-animator steeds terecht kan met vragen, bijvoorbeeld een hoofdanimator. In een ideale wereld blijft deze persoon steeds dezelfde. Als er toch een wissel is, stelt de vertrekkende aanspreekpersoon de nieuwe voor aan de co-animator. Zo kan een stuk van de vertrouwensband worden doorgegeven. Taak van deze vertrouwenspersoon moet zijn om alles voldoende duidelijk te krijgen en te houden voor de co-animator. Dit op twee manieren:

  • Maak voldoende tijd voor tussentijdse 'babbels' en wacht daarvoor niet tot de co-animator naar jou stapt. Plan momentjes. Niet alle co-animatoren zijn verbaal sterk, ga op zoek naar methoden die een gesprek kunnen ondersteunen. Zo creëer je een veilige omgeving waarin fouten maken mag en die ook bespreekbaar zijn. 
  • Heb extra aandacht voor duidelijke praktische afspraken. Visuele ondersteuning kan ook hierbij helpen. 

Co-animatoren maken deel uit van een animatorenploeg. Toch is het niet altijd vanzelfsprekend hen te betrekken bij het groepsgebeuren. Op veel speelpleinen gaat dat vanzelf maar voor sommige co-animatoren en sommige animatoren is dit een grotere uitdaging. Probeer één ploeg te maken van alle animatoren. Hoofdanimatoren die daarbij het goede voorbeeld geven, zijn belangrijk.
Co-animatoren uitnodigen op alle animatorenactiviteiten, lijkt ons in regel een goed principe. We beseffen ook wel dat dit niet altijd evident of zelfs haalbaar is. Soms kan een uitstap of overnachting een te grote uitdaging vormen. Het is alleszins belangrijk hier afspraken rond te maken, samen met de co-animator en eventueel diens ouders.

Co-animatoren verdienen een gelijke waardering als de anderen. Ze zetten zich even hard in voor het speelplein. Ze verdienen dus evenzeer een speelplein t-shirt (en/of andere speelpleingadgets) en een uitnodiging voor de slotbarbecue. 

Inzetten op talent op het speelplein

In deze brochure Co-animatoren (2017) lees je alles over talenten en hoe je er mee aan de slag kan op het speelplein bij alle animatoren. Het tweede deel is een praktische toepassing met het co-animatorverhaal van kennismaking tot evaluatie.

Interessant leesvoer

Brochure ‘leiding met een beperking’

Meer en meer kinderen en jongeren met een beperking nemen deel aan het jeugdwerk. Het is dan ook logisch dat er meer en meer jongeren met een beperking leid(st)er willen worden. Maar dit roept vaak vragen op: 'Kan dit?', 'Hoe gebeurt dit in de praktijk?', 'Wat zijn mogelijkheden en grenzen?'... Op deze en nog heel wat andere vragen proberen we je in de brochure 'leiding met een beperking' een antwoord te geven.

Buitenbeentje in de leiding

'Jongeren met een handicap in leiding.' 
Een publicatie van Scouts & Gidsen Vlaanderen (2009).
Deze brochure is ondertussen bijna 15 jaar oud. Sommige dingen zijn daardoor al een beetje achterhaald, maar heel wat zaken in deze brochure zijn nog steeds erg bruikbaar. Beetje tussen de lijnen dus :).


Welk vormingstraject volgt een co-animator?

Het traject van een co-animator verloopt in 5 stappen:

1. Intakegesprek (VDS + speelplein)

De kandidaat co-animator vertelt waarom die graag co-animator wil worden, wat de ervaring is op het speelplein, wat die graag doet of wil doen ... Bedoeling is om als VDS (in functie van de cursus) en als speelplein (in functie van de stage) al zicht krijgen op de talenten van de co-animator en hoe die op het speelplein kunnen worden ingezet. Hier maken we ook de inschatting of co-animatorschap echt iets is voor deze jongeren. 

2. Kennismakingsmoment (VDS)

De co-animatoren die ingeschreven zijn voor een bepaalde cursus komen samen met enkele instructeurs van die cursus. Bedoeling is elkaar al wat te leren kennen en in alle rust meer uitleg te kunnen geven bij de cursus en vragen te beantwoorden. Ouders zijn hier ook welkom, zodat ook op hun vragen een antwoord kan geboden worden. 

3. Cursus (VDS)

De co-animatoren volgden de cursus samen met veertig tot zestig andere animatoren. Ze volgen hetzelfde programma, waarbij we voor hen de focus leggen op de momenten waarop ze met hun talenten kunnen uitblinken. Is de co-animator bijvoorbeeld een echt showbeest? Dan zorgen we ervoor dat hij veel opsteekt bij de sessie 'inkleding en animatie' en veel oefenkans krijgt om dat talen te tonen. Naast reflectiemomenten in kleine groep, pakken we dit met de co-animatoren ook individueel aan. Ze krijgen ook een meer gepersonaliseerd trajectboekje.

4. Stage (speelplein)

De co-animatoren doen een stage met een takenpakket op maat van hun talenten. Dit takenpakket wordt op voorhand met het speelplein besproken. Leidraad hierbij zijn dus de talenten van de co-animator en hetgeen die op cursus heeft bijgeleerd. 

Wat zijn voorwaarden voor stage, attestering ...?

Het traject van co-animator wordt (nog) niet erkend door de Vlaamse overheid. De co-animatoren krijgen aan het einde van hun traject dus geen Vlaams attest, maar een getuigschrift dat door de VDS wordt uitgereikt. 

We vertrekken niet van acht competenties als streefdoel, maar we vertrekken van de talenten van de co-animatoren. Dit maakt dat elk traject meer individueel is. Daarom is het getuigschrijft ook gelinkt aan een speelplein. Dit houdt in dat het speelplein de talenten van de co-animator kent en een takenpakket op maat van deze talenten opmaakt. Dit wil ook zeggen dat als co-animator elders in het jeugdwerk actief wil worden, dit een uitnodiging is om een takenpakket op maat te bespreken (en dus niet uit te gaan van basiscompetenties). 

De stage is op helemaal op maat (en dus geen standaard vijftig uur zoals bij het animatorattest vereist is). Hoe de stage er juist uit ziet, wordt bepaald door de co-animator en het speelplein samen. Een geslaagde stage wil zeggen dat het speelplein tevreden is over de inzet van de talenten van de co-animator en die graag terug ziet op het speelplein. 

 

Wat als het niet goed loopt?

'Co-animator' zijn, wil niet zeggen dat alles altijd oké is. Er zijn steeds duidelijke verwachtingen en als daar niet aan wordt voldaan, moet ook worden ingegrepen. 

Op welke manier bespreek je dit met de co-animator?

Volg simpelweg de algemene feedbackregels. Heb er gewoon wat extra aandacht voor en denk er op voorhand wat over na. Welke concrete voorbeelden haal je aan? Kan je die ook zichtbaar maken, bijvoorbeeld met foto's? 

De algemene tips en regels:

  • Beperk de hoeveelheid tot het noodzakelijke (richtlijn beperkt je tot drie werkpunten en drie pluimen). Teveel feedback blijft niet hangen. De positieve zaken worden vergeten, maar ook de werkpunten raken onder gesneeuwd.
  • Zorg dat de uitdagingen haalbaar zijn. Wanneer de werkpunten te groot of met teveel zijn, werkt dit demotiverend. 
  • Start de feedback steeds met voorbeelden. En liefst met voorbeelden die je zelf gezien hebt.
  • Geef feedback op gedrag en acties, niet op de persoon. 

Aan de slag met de feedback
Feedback geven is goed, de feedback zo concreet maken dat de stagiaire er echt mee aan de slag gaat is nog beter. Zorg ervoor dat je feedback:
meetbaar is: Benoem de conrete acties waaraan de cursist moet werken (maak ze meetbaar)
beperkt in tijd is: Bepaal de tijdspanne waarbinnen er gewerkt wordt aan de feedback
op actie-niveau is: Zeg wat hij kan doen om erin te verbeteren
de rol van de begeleider duidelijk is

Voorbeeld opbouw van een coachingsgesprek: bekijk onder aan de pagina's onze FAQ's!

 Hoe ga je hier verder mee om?

Net zoals een stagiair animator de mogelijkheid krijgt tot een extra week stage als er nog veel werkpunten zijn, moet dat voor co-animatoren ook mogelijk zijn. Ga op zoek naar groeimogelijkheden. Jullie kunnen de inhoud van het takenpakket nog eens bekijken. Wat loopt wel goed? Kan de co-animator daar meer van doen?

Hoe communiceren we hierover?

Naar andere animatoren

Vaak is de co-animator al gekend van toen die nog als kind naar het speelplein kwam. Dat maakt het makkelijker om uit te leggen dat die een aangepast takenpakket krijgt. Het is echter sowieso belangrijk om alle andere animatoren te laten weten wie de co-animator is en wat het takenpakket inhoudt. Anders krijg je verwarring, foute verwachtingen en frustraties tot gevolg. 
Maak aan het hele team dus duidelijk dat de co-animator een andere rol heeft, maar wel één met een gelijkwaardige positie. 

Naar ouders van kinderen

Dat je een co-animator in de ploeg hebt, moet zeker niet met toeters en bellen aangekondigd worden. Je kan het wel op verschillende manieren duidelijk maken. Enkele voorbeelden: 

- Op de fotowall met alle animatoren van de week, geef je de co-animator zijn eigen plekje. 
- Als je op de speelpleinwebsite een luikje over inclusie op het speelplein hebt, schrijf je ook een stukje over co-animatoren op het speelplein.

 

Voorbeelden

Certificaat/getuigschrift/attest op maat

De Vlaamse Dienst Speelpleinwerk vindt het belangrijk dat de inspanningen en prestaties van deze jongeren de nodige erkenning krijgen. Daarom reiken wij zelf het getuigschrift ‘co-animator op het speelplein’. Dit is de afronding van het hele opleidingstraject, dus na het volgen van een cursus en een stageperiode. De co-animatoren blikken nog eens terug op de zomer en worden elk in de bloemetjes gezet. Met een papier waarop staat dat de animator in staat is zijn taken uit te voeren op het speelplein, geef je de nodige erkenning

Aftelkalender naar de zomer

Een aftelkalender is plezant voor alle animatoren, maar speelplein ’t Zonnetje uit Zonhoven werkte dit specifiek uit om structuur te bieden voor een hulpanimator met een mentale beperking. 

Evaluatieformulier

Onze visie

Animator op het speelplein

Deze visietekst legt de visie van de VDS op animatoren uit. Je leest hoe goesting en betrokkenheid hand in hand gaan. Speelpleinwerk is jeugdwerk en heeft jongeren als doelgroep, zoveel is zeker!


Lees meer over animatoren werven, behouden, betrekken en taken/afspraken.

FAQ

Wat met jongeren die graag animator willen worden maar die je zelf eerder in een rol als co-animator ziet?

Bevraag de jongere eens hoe hij zijn rol ziet als animator. Waar zou hij goed in zijn? Waar zou hij het moeilijk mee hebben? Vul aan met taken waar hij misschien zelf niet aan denkt. Leg dan beide trajecten uit, waarbij je duidelijk maakt dat die evenwaardig zijn. Uit het gesprek zou al duidelijk moeten worden wat het beste bij de jongere past. Durf aarbij ook je eigen vooropgesteld idee los te laten en hou er rekening mee dat elke jongere op animatorcursus ook nog veel bijleert en dat elke animator ook al doende leert. Je moet dus zeker niet de ideale animator benaderen om animator te kunnen worden. 

We zien daarbij drie mogelijke scenario's:
1. De jongere en/of de ouders kennen het concept en de cursus co-animator gewoon nog niet. Door alles duidelijk uit te leggen (en de gelijkwaardige rol van de co-animator naast die van de animator op het speelplein te benadrukken) kunnen jullie tot hetzelfde idee komen.

2. De jongere wil toch het attest behalen. Leg duidelijk uit wat de vereisten daarvoor zijn. Overloop samen het trajectboekje eens en geef aan waar je zelf moeilijkheden verwacht. We raden wel aan om de keuze altijd aan de jongere zelf te laten. Het statuut van co-animator is dan wel wat veiliger (met verwachtingen op maat in plaats van na te streven competenties), de jongere heeft ook recht om meer uitdaging aan te gaan. Die kans niet krijgen, kan erg kwetsend zijn.

 

Kan elke jongere met een verstandelijke beperking dan co-animator worden?

Nee. Hoewel we er van overtuigd zijn dat iedereen zijn talenten heeft, wil dat nog niet zeggen dat die talenten altijd nuttig kunnen worden ingezet op het speelplein. Een co-animator moet voor een win-win-win-situatie zorgen. Een win voor het speelplein, een win voor de animatorenploeg én een win voor de co-animator zelf. 

Om te bepalen of we iemand geschikt vinden om deel te nemen aan onze co-animatorcursus, bekijken we drie criteria:

1. Is de jongere zelf gemotiveerd?
2. Kan de jongere aangeven wat hij wil bijleren?

We hebben op het speelplein al iemand in de animatorploeg die in praktijk de rol van co-animator opneemt. Mogen we die dan ook co-animator noemen zonder dat die de cursus volgt?

Jouw speelplein heeft waarschijnlijk ook 'animatoren' die geen animatorcursus gevolgd hebben. We denken dat voor co-animatoren dezelfde principes gelden:

- een cursus zal ongetwijfeld leerrijk zijn en de co-animatoren versterken in zijn functie
- maar ook zonder cursus krijgt de co-animator de juiste omkadering op het speelplein

 

Sommige taken horen gewoon bij het speelplein. Iedereen moet die doen, soms zonder goesting. Bijvoorbeeld opruimen, kleuters met accidentjes helpen ... Kunnen we dat ook van een co-animator verwachten, al sluit dat niet aan bij de talenten?

Ja. Die taken horen bij animator zijn en ook bij co-animator zijn. Maar waak erover dat deze taken niet de overhand nemen in het pakket van de co-animator. Werken vanuit talenten wil zeggen dat mensen energie krijgen uit wat ze doen. Dit af en toe afwisselen met dingen die mentale energie vragen is oké, zolang er een evenwicht is. 

Is het een goed idee om co-animatoren nieuwe uitdagingen aan te bieden?

Ja, dat mag. Hou hierbij wel rekening met het feit dat co-animatoren vaak meer tijd nodig hebben om iets bij te leren. Groei zal trager gaan dan bij andere nieuwe animatoren. Co-animatoren komen ook sneller in hun paniekzone. Pak dat dus heel stapsgewijs aan en pols voldoende bij de co-animator of die nog in de comfort- of stretchzone zit. De co-animator zal dit niet altijd zelf aangeven. Heb dus ook oog voor andere signalen doorheen de dag. 

 

 

 

Voorbeeld opbouw van een coachingsgesprek


Vragen over animatoren met een beperking?
Neem contact op met onze medewerker externe toegankelijkheid, .